لکههای سطحی (بیرونی)
این لکه‌ها روی سطح مینا می‌نشینند و معمولاً قهوه‌ای، زرد یا گاهی سیاه دیده می‌شوند. بیشتر آن‌ها همراه با پلاک و جرم‌اند و با تمیزکاری حرفه‌ای کم یا برطرف می‌شوند. علتهای رایج:
- چای، قهوه، نوشابه‌های رنگی و بعضی ادویه‌ها
- سیگار و قلیان
- مصرف طولانی بعضی دهان‌شویه‌های درمانی
- بعضی شربت‌های آهن در کودکان که لکهٔ تیره روی دندان می‌گذارند
- تجمع پلاک و جرم، به‌خصوص پشت دندان‌های جلوی پایین
لکههای درونی
این لکه‌ها در ساختار خود دندان‌اند و با مسواک یا جرم‌گیری پاک نمی‌شوند. چند نمونهٔ رایج:
- فلوئوروزیس: دریافت فلوراید بیش از اندازه در سال‌های تشکیل دندان؛ از خط‌های سفید محو تا لکههای قهوه‌ای.
- بعضی داروها در دوران کودکی: مثل گروهی از آنتی‌بیوتیک‌ها که تغییر رنگ خاکستری یا نواری ایجاد می‌کنند.
- ضربه به دندان: دندانی که پس از ضربه به‌تدریج خاکستری یا تیره می‌شود؛ گاهی نشانهٔ آسیب عصب است.
- نقص در تشکیل مینا: لکههای سفید، زرد یا قهوه‌ای با سطح ناصاف.
- افزایش سن: نازک‌شدن مینا و نمایان‌شدن عاج زردتر.
لکه سفید، قهوه‌ای یا سیاه؛ کی نگران شویم؟
لکهٔ سفید مات نزدیک لثه، به‌خصوص بعد از برداشتن براکت ارتودنسی، ممکن است اولین مرحلهٔ پوسیدگی باشد. در این مرحله مینا هنوز حفره نشده و با فلوراید و مراقبت درست قابل کنترل است. لکهٔ قهوه‌ای یا سیاه در شیارهای دندان آسیا گاهی فقط رنگ‌گرفتگی است و گاهی پوسیدگی؛ تشخیص فقط با معاینه و گاهی عکس رادیوگرافی ممکن است.
اگر لکه دندان با حفره، حساسیت، گیر کردن غذا یا درد همراه است، یا لکه به‌مرور بزرگ‌تر می‌شود، مراجعه را عقب نیندازید.
راه‌های رفع لکه دندان
- جرم‌گیری و پالیش: برای بیشتر لکههای سطحی کافی است. جزئیات در صفحهٔ جرم‌گیری و بهداشت دهان آمده است.
- بلیچینگ: برای زردی کلی و بعضی لکههای درونی خفیف.
- روش‌های محافظه‌کارانه روی مینا: برای بعضی لکههای سفید سطحی، با برداشتن حداقلی سطح یا نفوذ مادهٔ ترمیمی.
- کامپوزیت یا لمینت: برای لکههای عمیق که به روش‌های دیگر جواب نمی‌دهند.
- درمان ریشه و سفیدکردن داخلی: برای دندانی که پس از ضربه تیره شده و عصبش آسیب دیده است.
- درمان پوسیدگی: اگر لکه پوسیدگی باشد، ترمیم لازم است.
انتخاب روش، تعداد جلسات و عوامل مؤثر بر هزینه پس از معاینه مشخص می‌شوند.
پیشگیری از لکه
- بعد از چای یا قهوه دهان را با آب بشویید.
- دو بار در روز مسواک بزنید و نخ دندان را فراموش نکنید.
- جرم‌گیری دوره‌ای طبق توصیهٔ دندانپزشک.
- برای کودکان، مقدار خمیر دندان را متناسب با سن نگه دارید و شربت آهن را طبق دستور پزشک و با تمیز کردن دندان بعد از آن بدهید.
ساکنان دماوند، گیلاوند و آبسرد می‌توانند برای بررسی لکه‌ها از صفحهٔ رزرو نوبت زمان معاینه را هماهنگ کنند.
پرسش‌های پرتکرار
آیا جوششیرین لکه دندان را پاک میکند؟
استفادهٔ مکرر از مواد ساینده و اسیدی مثل جوششیرین یا لیموترش میتواند مینا را آسیب بزند و توصیه نمیشود. برای لکههای سطحی، تمیزکاری در مطب روش امنتری است.
چرا یک دندان جلو تیره شده است؟
یکی از علتهای رایج، ضربهٔ قبلی و آسیب عصب دندان است، حتی اگر ضربه سالها پیش بوده باشد. این دندان باید معاینه و در صورت نیاز با عکس بررسی شود.
لکههای سفید روی دندان کودک نشانهٔ چیست؟
ممکن است مرحلهٔ اول پوسیدگی، فلوئوروزیس یا نقص تشکیل مینا باشد. تشخیص با دندانپزشک است و در مرحلهٔ اول پوسیدگی، اقدام زودهنگام اهمیت دارد.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص حضوری نیست. بازبینی علمی: تیم درمان ری‌را — تاریخ انتشار و آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵