آبسه دندان معمولاً وقتی ایجاد میشود که میکروب‌ها از راه پوسیدگی عمیق، ترک دندان یا بیماری لثه به بافت‌های عمقی برسند. بدن برای مقابله با عفونت، چرک تولید میکند و این چرک در انتهای ریشه یا کنار لثه جمع میشود.
انواع آبسه دندان
- آبسه انتهای ریشه (پری‌اپیکال): در نوک ریشه و معمولاً به دنبال مرگ یا عفونت عصب دندان.
- آبسه لثه‌ای و پریودنتال: در لثه یا اطراف ریشه، اغلب به دنبال بیماری لثه یا گیرکردن جسم خارجی.
نوع آبسه در روش درمان اثر دارد و فقط با معاینه و عکس مشخص میشود.
عفونت اطراف دندان عقلی که نیمه‌رویش دارد هم گاهی با درد و تورم مشابه همراه است. لثهٔ روی این دندان‌ها ممکن است غذا و میکروب را در خود نگه دارد و ملتهب شود. هر تورم و دردی در ناحیهٔ دندان‌ها، صرف‌نظر از علت، نیاز به بررسی حضوری دارد.
نشانه‌های آبسه دندان
- درد ضربان‌دار و مداوم که گاهی به گوش، فک یا گردن می‌رسد
- درد هنگام جویدن یا لمس دندان
- تورم لثه یا صورت
- برآمدگی یا جوش روی لثه که گاهی چرک از آن خارج میشود
- مزهٔ تلخ یا بوی ناخوشایند در دهان
- تب، احساس بیماری یا تورم غدد زیر فک
گاهی وقتی چرک از جوش لثه تخلیه میشود، درد کم میشود. این به معنای خوب‌شدن نیست؛ عفونت همچنان باقی است. همین‌طور، جوش کوچکی که روی لثه می‌آید و می‌رود و دردی ندارد، می‌تواند نشانهٔ آبسهٔ مزمن باشد و باید بررسی شود.
اقدام فوری تا زمان نوبت
- در ساعات کاری با درمانگاه تماس بگیرید تا نوبت با هماهنگی تلفنی تنظیم شود.
- دهان را با آب‌نمک ولرم بشویید.
- مسکن معمولی را طبق دستور مصرف کنید؛ قرص را روی لثه یا دندان نگذارید.
- در صورت تورم، کمپرس سرد روی گونه بگذارید؛ از گرمای مستقیم پرهیز کنید.
- جوش یا تورم را خودتان فشار ندهید یا سوراخ نکنید.
- آنتیبیوتیک را خودسرانه شروع نکنید؛ فقط با تجویز و طبق دستور.
درمان آبسه دندان
درمان آبسه دندان یعنی از بین بردن منبع عفونت. بسته به وضعیت دندان، دندانپزشک ممکن است یکی از این روش‌ها را پیشنهاد کند:
- تخلیهٔ چرک: برای کم‌کردن فشار و درد.
- درمان ریشه: اگر دندان قابل حفظ باشد.
- درمان لثه: در آبسه‌های پریودنتال، همراه با تمیزکردن عمقی.
- کشیدن دندان: اگر دندان قابل نگه‌داشتن نباشد.
- آنتیبیوتیک: در موارد خاص و فقط با تجویز دندانپزشک؛ جایگزین درمان اصلی نیست.
دربارهٔ روند درمان ریشه در صفحهٔ عصب‌کشی و درمان ریشه بیشتر بخوانید.
چرا نباید درمان را عقب انداخت؟
عفونت دندان ممکن است به استخوان فک، بافت‌های صورت و گردن گسترش پیدا کند. هر چه درمان زودتر شروع شود، احتمال حفظ دندان بیشتر و درمان ساده‌تر است.
بعضی افراد در خطر بیشتری هستند و باید زودتر اقدام کنند: افراد مبتلا به دیابت کنترل‌نشده، کسانی که داروهای کاهندهٔ ایمنی مصرف می‌کنند، زنان باردار، سالمندان و کودکان. اگر در یکی از این گروه‌ها هستید، هنگام تماس حتماً بگویید تا نوبت با توجه به شرایط شما هماهنگ شود.
پیشگیری هم ساده‌تر از درمان است. بیشتر آبسه‌ها از پوسیدگی یا بیماری لثه‌ای شروع می‌شوند که مدت‌ها بی‌علامت بوده است. مسواک دو بار در روز، نخ دندان روزانه و معاینهٔ دوره‌ای کمک میکند مشکل پیش از رسیدن به عفونت دیده شود. اگر در دماوند، گیلاوند، آبسرد یا کیلان هستید و این نشانه‌ها را دارید، در ساعات کاری تماس بگیرید یا از صفحهٔ رزرو نوبت وقت بگیرید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا آبسه دندان خودش خوب میشود؟
خیر. حتی اگر چرک تخلیه شود و درد کم شود، منبع عفونت باقی است و بدون درمان ممکن است دوباره برگردد یا گسترش پیدا کند.
آیا با آنتیبیوتیک میشود آبسه را درمان کرد؟
آنتیبیوتیک در بعضی موارد و با تجویز دندانپزشک کمک میکند عفونت کنترل شود، اما جایگزین درمان ریشه، درمان لثه یا کشیدن دندان نیست.
با آبسه دندان میشود دندان را کشید؟
این تصمیم با دندانپزشک است. گاهی اول عفونت کنترل میشود و بعد درمان اصلی انجام میشود. تصمیم بعد از معاینه گرفته میشود.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص حضوری نیست. بازبینی علمی: تیم درمان ری‌را — تاریخ انتشار و آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵