اگر دیابت دارید، احتمالاً به چشم، کلیه و پاها توجه می‌کنید، اما دهان هم بخشی از همین مراقبت است. رابطهٔ دیابت و لثه دوطرفه شناخته میشود: قند خون کنترلنشده، لثه را آسیب‌پذیرتر میکند و التهاب طولانی لثه هم میتواند کنترل قند را دشوارتر کند. خبر خوب این است که با مراقبت منظم، بخش بزرگی از این مشکلات قابل پیشگیری یا کنترل است.
چرا دیابت روی لثه اثر می‌گذارد؟
- کاهش توان دفاعی بدن: وقتی قند خون بالاست، بدن در برابر میکروب‌های پلاک ضعیف‌تر عمل میکند.
- ترمیم کندتر بافت: زخم‌ها و التهاب لثه دیرتر بهبود پیدا می‌کنند.
- خشکی دهان: بزاق کمتر یعنی شست‌وشوی طبیعی کمتر و خطر بیشتر پوسیدگی و عفونت قارچی.
- قند بیشتر در بزاق: محیط مناسب‌تری برای رشد میکروب‌ها فراهم میکند.
نشانه‌هایی که باید جدی بگیرید
- خونریزی لثه هنگام مسواک یا نخ دندان
- لثهٔ قرمز، متورم یا دردناک
- عقب‌رفتن لثه و بلندتر دیده‌شدن دندان‌ها
- لقی دندان یا تغییر در جفت‌شدن دندان‌ها هنگام بستن دهان
- بوی بد مداوم دهان یا طعم ناخوشایند
- خشکی دهان، سوزش زبان یا لکه‌های سفید داخل دهان
- زخمی که دیر خوب میشود
این نشانه‌ها مخصوص دیابت نیستند و تشخیص علت آن‌ها فقط با معاینهٔ حضوری ممکن است. اما در فرد دیابتی دلیل خوبی برای مراجعهٔ زودتر هستند.
مراقبت روزانهٔ دهان در دیابت
- دو بار در روز با مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید.
- روزی یک بار نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی استفاده کنید.
- برای خشکی دهان آب کافی بنوشید و از نوشیدنیهای قندی پرهیز کنید.
- اگر دندان مصنوعی دارید، هر شب آن را تمیز کنید و شب‌ها از دهان بیرون بیاورید، مگر دندانپزشک چیز دیگری گفته باشد.
- دخانیات خطر بیماری لثه را بیشتر میکند؛ ترک آن به سلامت لثه کمک میکند.
- داروهای دیابت را طبق دستور پزشک ادامه دهید و قند خون را منظم پایش کنید.
جرمگیری و درمان لثه
جرم سفت‌شده با مسواک پاک نمی‌شود و التهاب لثه را ادامه می‌دهد. برای افراد دیابتی، جرمگیری دندان و معاینهٔ لثه در فاصله‌های منظم اهمیت بیشتری دارد. فاصلهٔ مراجعه را دندانپزشک بر اساس وضعیت لثه و میزان کنترل قند تعیین میکند؛ ممکن است برای برخی افراد کوتاه‌تر از معمول باشد.
اگر التهاب عمیق‌تر شده باشد، درمان‌های بیشتری برای تمیزکردن زیر لثه لازم میشود. نوع درمان پس از معاینه و در صورت نیاز عکس دندان مشخص میشود.
پیش از هر درمان دندانپزشکی
- اگر قند خون کنترل نیست، ممکن است برخی درمان‌ها مانند جراحی یا ایمپلنت تا بهتر شدن کنترل قند به تعویق بیفتد.
- اگر در طول درمان احساس لرزش، تعریق یا ضعف کردید، فوراً به دندانپزشک بگویید.
- هر دارویی که دندانپزشک تجویز میکند فقط طبق دستور مصرف شود.
اگر در دماوند، کیلان یا آبعلی زندگی می‌کنید و دیابت دارید، می‌توانید برای معاینهٔ لثه نوبت رزرو کنید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا دیابت باعث لقشدن دندان میشود؟
دیابت کنترلنشده خطر بیماری لثه را بیشتر میکند و بیماری پیشرفتهٔ لثه میتواند به لقی دندان برسد. مراقبت روزانه، کنترل قند و جرمگیری منظم به پیشگیری کمک میکند. علت لقی هر دندان را باید دندانپزشک بررسی کند.
افراد دیابتی میتوانند ایمپلنت بگذارند؟
در بسیاری از افراد با دیابت کنترلشده امکان ایمپلنت بررسی میشود. تصمیم پس از معاینه، بررسی وضعیت استخوان و لثه و میزان کنترل قند گرفته میشود و گاهی نظر پزشک معالج هم لازم است.
برای خشکی دهان در دیابت چه کنم؟
آب کافی بنوشید، از نوشیدنیهای قندی و کافئین زیاد پرهیز کنید و موضوع را با پزشک و دندانپزشک در میان بگذارید. گاهی خشکی دهان به داروها یا کنترل قند مربوط است و باید علت آن بررسی شود.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص حضوری نیست. بازبینی علمی: تیم درمان ری‌را — تاریخ انتشار و آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵