بخش بزرگی از دندان و استخوان اطراف آن زیر لثه پنهان است. پوسیدگی بین دو دندان، عفونت نوک ریشه، دندان عقل نهفته یا تحلیل استخوان را معمولاً نمی‌توان فقط با نگاه دید. عکس دندان به دندانپزشک کمک میکند تشخیص دقیق‌تری بدهد و برنامهٔ درمان را بر پایهٔ اطلاعات کامل‌تر بچیند.
انواع رایج عکس دندان
- پریاپیکال (عکس تک‌دندان): یک یا چند دندان را از تاج تا نوک ریشه نشان میدهد. برای بررسی عفونت ریشه، درمان ریشه و ترک‌ها کاربرد دارد.
- بایت‌وینگ: تاج دندان‌های عقب بالا و پایین را با هم نشان میدهد و برای دیدن پوسیدگی بین دندانها و سطح استخوان بین آن‌ها استفاده می‌شود.
- OPG (پانورامیک): یک تصویر کلی از همهٔ دندانها، هر دو فک و ساختارهای اطراف. برای بررسی دندان عقل، برنامه‌ریزی درمان‌های گسترده، ارتودنسی و ارزیابی کلی کاربرد دارد.
- تصویربرداری سه‌بعدی (CBCT): در برخی موارد خاص مانند برنامه‌ریزی ایمپلنت یا دندان‌های نهفتهٔ پیچیده، ممکن است دندانپزشک آن را درخواست کند.
بسته به نوع عکس و امکانات، ممکن است عکس در مطب یا در یک مرکز رادیولوژی دهان و دندان گرفته شود. دندانپزشک در این باره راهنمایی میکند.
عکس دندان چه زمانی لازم است؟
عکس دندان به‌صورت روتین برای همه و در هر جلسه گرفته نمی‌شود. دندانپزشک بر اساس نشانه‌ها، سابقه و نوع درمان تصمیم می‌گیرد. موارد رایج:
- درد دندان، تورم یا حساسیتی که علت آن در معاینه روشن نیست
- پیش و در طول درمان‌های دندانپزشکی مانند درمان ریشه، کشیدن دندان عقل یا ایمپلنت
- بررسی پوسیدگی بین دندانها در افراد پرخطر
- ارزیابی وضعیت استخوان در بیماری لثه
- بررسی رویش دندانها در کودکان، در صورت نیاز
آیا عکس دندان ایمن است؟
عکس‌های دندانپزشکی با مقدار کمی اشعه گرفته می‌شوند. اصل کار این است که عکس فقط وقتی گرفته شود که فایدهٔ تشخیصی آن روشن است و با کمترین مقدار اشعهٔ لازم. رعایت این نکات به ایمنی کمک میکند:
- اگر به‌تازگی عکس دندان گرفته‌اید، آن را همراه بیاورید تا در صورت امکان عکس تکراری لازم نشود.
- بارداری یا احتمال آن را پیش از عکس اطلاع دهید.
- از وسایل حفاظتی که در مرکز تصویربرداری در اختیارتان گذاشته می‌شود استفاده کنید.
- اگر نگرانی دارید، دلیل عکس را از دندانپزشک بپرسید؛ این حق شماست.
عکس دندان در بارداری و کودکان
بارداری: عکس دندان در بارداری فقط در صورت ضرورت و با رعایت اصول حفاظتی گرفته می‌شود. درمان‌های فوری نباید فقط به خاطر نگرانی از عکس عقب بیفتند؛ تصمیم را با دندانپزشک و در صورت نیاز پزشک زنان بگیرید.
کودکان: عکس کودکان هم فقط در صورت نیاز گرفته می‌شود. والدین می‌توانند کنار کودک بمانند و به آرام‌ماندن او کمک کنند.
پیش از عکس دندان
- گوشواره، عینک، گیرهٔ سر، پروتز متحرک و هر وسیلهٔ فلزی سر و صورت را دربیاورید.
- در OPG چند ثانیه بی‌حرکت بمانید تا تصویر واضح باشد.
- عکس و گزارش آن را نگه دارید؛ برای مقایسه در آینده به کار می‌آید.
اگر در دماوند، رودهن یا فیروزکوه زندگی می‌کنید و دندانپزشک برای شما عکس درخواست کرده یا می‌خواهید معاینه شوید، می‌توانید نوبت رزرو کنید.
پرسش‌های پرتکرار
فرق OPG با عکس پریاپیکال چیست؟
OPG تصویری کلی از همهٔ دندانها و هر دو فک است، اما جزئیات کمتری از هر دندان نشان میدهد. پریاپیکال فقط یک یا چند دندان را با جزئیات بیشتر، از تاج تا نوک ریشه، نشان میدهد. دندانپزشک بسته به هدف یکی یا هر دو را درخواست میکند.
هر چند وقت یک بار می‌شود عکس دندان گرفت؟
فاصلهٔ ثابتی برای همه وجود ندارد. دندانپزشک بر اساس نیاز تشخیصی، سن، سابقهٔ پوسیدگی و وضعیت لثه تصمیم می‌گیرد و از عکس‌های غیرضروری پرهیز میکند.
آیا در دوران شیردهی می‌شود عکس دندان گرفت؟
عکس دندان روی شیر مادر اثری ندارد و در دوران شیردهی، در صورت نیاز، گرفته می‌شود. با این حال وضعیت خود را به دندانپزشک بگویید تا داروهای احتمالی هم با آن هماهنگ شود.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص حضوری نیست. بازبینی علمی: تیم درمان ری‌را — تاریخ انتشار و آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵