بیشتر ما هر روز مسواک می‌زنیم، اما کمتر کسی روش آن را از نزدیک یاد گرفته است. پلاک، لایهٔ چسبنده‌ای از میکروب‌هاست که مدام روی دندان‌ها و کنار لثه تشکیل میشود. اگر با روش درست مسواک زدن و نخ دندان برداشته نشود، به مرور سفت میشود و به جرم تبدیل میشود؛ جرمی که دیگر با مسواک پاک نمی‌شود.
چه مسواک و خمیردندانی انتخاب کنیم؟
- مسواک نرم: برای بیشتر افراد مسواک با موهای نرم مناسب است. مسواک سفت به لثه و مینای دندان آسیب می‌زند.
- سر کوچک: راحتتر به دندان‌های عقب می‌رسد.
- دستی یا برقی: هر دو اگر درست استفاده شوند کار میکنند. انتخاب به راحتی و عادت شما بستگی دارد.
- خمیردندان فلورایددار: به محکم‌شدن مینا و پیشگیری از پوسیدگی کمک میکند. برای کودکان مقدار خمیردندان کمتر است و بهتر است از دندانپزشک بپرسید.
- تعویض مسواک: هر وقت موها باز یا کج شد، یا پس از بیماری، مسواک را عوض کنید.
روش مسواک زدن، قدم‌به‌قدم
- مسواک را با زاویهٔ حدود ۴۵ درجه به سمت خط لثه قرار دهید.
- با حرکت‌های کوتاه و ملایم، به‌صورت رفت‌وبرگشت کوتاه یا دایره‌ای، روی دو سه دندان کار کنید و بعد جلو بروید.
- سطح بیرونی، سطح داخلی (سمت زبان و کام) و سطح جونده را جداگانه تمیز کنید.
- برای سطح داخلی دندان‌های جلو، مسواک را عمودی بگیرید و با نوک آن حرکت دهید.
- در پایان زبان را هم به‌آرامی مسواک بزنید.
- کل این کار حدود دو دقیقه طول می‌کشد؛ صبح و شب پیش از خواب.
بعد از مسواک، خمیردندان اضافه را بیرون بریزید. بسیاری از دندانپزشکان توصیه میکنند دهان را بلافاصله با آب زیاد نشویید تا فلوراید مدت بیشتری روی دندان بماند.
طرز صحیح نخ دندان
مسواک به فاصلهٔ بین دندان‌ها نمی‌رسد؛ این همان جایی است که پوسیدگی و التهاب لثه زیاد شروع میشود.
- تکه‌ای نخ به طول حدود یک ساعد جدا کنید و دور انگشت‌های میانی بپیچید.
- نخ را آرام و با حرکت اره‌ای کوتاه بین دو دندان ببرید؛ آن را محکم روی لثه نکوبید.
- نخ را به شکل حرف C دور یک دندان خم کنید و چند بار بالا و پایین ببرید، کمی زیر لبهٔ لثه.
- همین کار را برای دندان کناری تکرار کنید و برای هر فاصله از بخش تمیز نخ استفاده کنید.
روزی یک بار نخ دندان کافی است. اگر فاصلهٔ بین دندان‌ها باز است، روکش یا بریج دارید یا کار با نخ برایتان سخت است، مسواک بین‌دندانی یا وسایل دیگر ممکن است مناسب‌تر باشد؛ دندانپزشک اندازهٔ مناسب را نشان میدهد.
اشتباه‌های رایج
- فشار زیاد هنگام مسواک؛ باعث ساییدگی مینا و عقب‌رفتن لثه میشود.
- مسواک‌زدن عجولانه و فقط سطح بیرونی دندان‌ها
- مسواک بلافاصله بعد از خوردن مواد اسیدی مثل آب‌مرکبات یا نوشابه؛ بهتر است کمی صبر کنید.
- قطع نخ دندان به خاطر خونریزی؛ خونریزی در روزهای اول معمولاً نشانهٔ التهاب است و با ادامهٔ نخ کشیدن درست، کمتر میشود. اگر بیش از یکی دو هفته ادامه داشت، معاینه لازم است.
- تکیه بر دهان‌شویه به‌جای مسواک؛ دهان‌شویه جایگزین مسواک و نخ نیست.
مسواک کافی است یا جرم‌گیری هم لازم است؟
حتی با روش درست مسواک زدن، بخشی از پلاک در جاهای سخت‌دسترس به جرم تبدیل میشود. جرم‌گیری دندان در فاصله‌هایی که دندانپزشک تعیین میکند این جرم را برمی‌دارد. در جلسهٔ معاینه هم می‌توانید از دندانپزشک بخواهید روش مسواک و نخ دندان شما را ببیند و اصلاح کند.
اگر در دماوند، رودهن یا گیلاوند زندگی می‌کنید، برای معاینه و آموزش بهداشت می‌توانید نوبت رزرو کنید.
پرسش‌های پرتکرار
اول مسواک بزنیم یا نخ دندان بکشیم؟
ترتیب آن اهمیت زیادی ندارد؛ مهم این است که هر دو را درست و منظم انجام دهید. بعضی افراد ترجیح می‌دهند اول نخ بکشند تا بقایای غذا جدا شود و بعد مسواک بزنند.
مسواک برقی بهتر از مسواک دستی است؟
هر دو در صورت استفادهٔ درست پلاک را پاک میکنند. مسواک برقی برای کسانی که مشکل حرکت دست دارند یا ارتودنسی دارند ممکن است راحتتر باشد. انتخاب را با دندانپزشک خود در میان بگذارید.
چرا هنگام نخ دندان لثه خونریزی میکند؟
شایعترین علت، التهاب لثه به خاطر پلاک است. با نخ کشیدن ملایم و منظم معمولاً کمتر میشود. اگر خونریزی ادامه دارد، با درد یا تورم همراه است یا بدون تماس رخ میدهد، باید معاینه شوید.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص حضوری نیست. بازبینی علمی: تیم درمان ری‌را — تاریخ انتشار و آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵