رویش دندان کودک از چه زمانی شروع میشود؟
اولین دندان شیری در بیشتر کودکان حدود ۶ ماهگی دیده میشود، اما رویش چند ماه زودتر یا دیرتر هم معمولاً طبیعی است. در اغلب کودکان، اول دندانهای پیشین پایین بیرون می‌آیند و بعد پیشین‌های بالا. تا حدود ۲ و نیم تا ۳ سالگی، کودک معمولاً ۲۰ دندان شیری دارد: در هر فک چهار دندان پیشین، دو دندان نیش و چهار دندان آسیا.
ژنتیک، وضعیت کلی سلامت و تغذیه روی زمان رویش دندان کودک اثر دارند. به همین دلیل مقایسهٔ کودک با خواهر، برادر یا هم‌سن‌هایش همیشه معیار درستی نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، ترتیب کلی رویش و سلامت لثه و دندان‌هاست.
ترتیب تقریبی رویش دندانهای شیری
- پیشین‌های میانی پایین: حدود ۶ تا ۱۰ ماهگی
- پیشین‌های میانی بالا: حدود ۸ تا ۱۲ ماهگی
- پیشین‌های کناری: حدود ۹ تا ۱۶ ماهگی
- آسیای اول شیری: حدود ۱۳ تا ۱۹ ماهگی
- نیش‌ها: حدود ۱۶ تا ۲۳ ماهگی
- آسیای دوم شیری: حدود ۲۳ تا ۳۳ ماهگی
این بازه‌ها تقریبی‌اند و فقط برای راهنمایی کلی‌اند. چند ماه جابه‌جایی معمولاً جای نگرانی ندارد؛ اگر تردید دارید، معاینه بهتر از حدس‌زدن است.
نشانه‌های دندان درآوردن و کمک به کودک
هنگام رویش، بعضی کودکان بی‌قرارتر می‌شوند، بیشتر آب دهانشان می‌ریزد، اشیا را گاز می‌گیرند و لثه‌شان کمی متورم و قرمز میشود. خواب و اشتها هم ممکن است چند روز به هم بریزد. این نشانه‌ها معمولاً خفیف و گذرا هستند.
- لثه را با انگشت تمیز یا گاز مرطوب به‌آرامی ماساژ دهید.
- دندان‌گیر خنک (نه یخ‌زده) به کودک بدهید.
- از ژل‌های بی‌حسی و داروها فقط با مشورت پزشک کودک استفاده کنید.
- از گردنبند و دستبندهای دندان‌درآوردن استفاده نکنید؛ خطر خفگی دارند.
از همان اولین دندان، مسواک‌زدن را شروع کنید: مسواک نرم کودک و مقدار بسیار کمی خمیر دندان فلورایددار، به اندازهٔ یک دانهٔ برنج. شیشهٔ شیر یا آب‌میوه را هنگام خواب در دهان کودک نگذارید، چون پوسیدگی دندانهای تازه‌رویش را سرعت می‌دهد.
افتادن دندانهای شیری و رویش دندان دائمی
افتادن دندانهای شیری معمولاً حدود ۶ تا ۷ سالگی از پیشین‌های پایین شروع میشود و تقریباً به همان ترتیب رویش ادامه پیدا می‌کند. این روند در بیشتر کودکان تا حدود ۱۲ سالگی کامل میشود.
نکته‌ای که خیلی از والدین نمی‌دانند: اولین آسیای دائمی حدود ۶ سالگی پشت آخرین دندان شیری بیرون می‌آید، بدون اینکه دندانی بیفتد. چون جایگزین دندانی نمی‌شود، گاهی آن را دندان شیری می‌پندارند و کمتر به آن توجه می‌کنند؛ در حالی که این دندان تا آخر عمر می‌ماند و شیارهای عمیقش مستعد پوسیدگی است.
گاهی دندان دائمی پیش از افتادن دندان شیری، پشت آن بیرون می‌آید؛ این حالت در پیشین‌های پایین شایع است. اغلب دندان شیری در چند هفته لق میشود و می‌افتد. اگر این اتفاق نیفتاد، معاینه لازم است.
چه زمانی به دندانپزشک کودکان مراجعه کنیم؟
- اگر تا حدود ۱۸ ماهگی هیچ دندانی نرویده باشد
- اگر دندان شیری به‌خاطر پوسیدگی یا ضربه زودتر از موعد بیفتد؛ ممکن است برای حفظ فضای دندان دائمی اقدامی لازم باشد
- اگر دندان دائمی بیرون آمده ولی دندان شیری چند هفته بعد هنوز محکم است
- لکهٔ قهوه‌ای یا سیاه، درد، ورم لثه یا بوی بد دهان
- هر ضربه به دهان و دندان کودک
توصیهٔ رایج این است که اولین معاینه با رویش اولین دندان یا تا یک‌سالگی انجام شود. خانواده‌های ساکن دماوند، گیلاوند و رودهن می‌توانند برای معاینه و آموزش مراقبت به بخش دندانپزشکی کودکان ری‌را مراجعه کنند. برای هماهنگی زمان، از صفحهٔ رزرو نوبت استفاده کنید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا دندان درآوردن باعث تب کودک میشود؟
ممکن است دمای بدن کمی بالا برود، اما تب بالا، اسهال شدید یا بی‌حالی را نباید به دندان درآوردن نسبت داد. در این موارد با پزشک کودک مشورت کنید.
اگر دندان شیری زود بیفتد چه میشود؟
دندانهای کناری ممکن است به سمت فضای خالی حرکت کنند و جای دندان دائمی تنگ شود. دندانپزشک پس از معاینه تصمیم میگیرد که حفظ فضا لازم است یا نه.
دندان دائمی پشت دندان شیری درآمده؛ چه کنیم؟
کودک را تشویق کنید دندان شیری لق را تکان دهد. اگر پس از چند هفته نیفتاد یا اصلاً لق نبود، برای بررسی و در صورت نیاز کشیدن آن مراجعه کنید.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص حضوری نیست. بازبینی علمی: تیم درمان ری‌را — تاریخ انتشار و آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵